Recent maakte ik voor de kinderen een programma over Fillipus en de kamerheer. Al lezende ontdekte ik, dat ten zuiden van de Nijl, waar nu Sudan ligt, vroeger Nubië lag. Daar was tussen ongeveer 750 v.Chr. en 350 n.Chr. het koninkrijk van Kush gevestigd. Het lag strategisch aan de Afrikaanse handelsroutes vanaf de Rode Zee. Het was een vruchtbaar gebied, waar zich ook  ijzer- en goudmijnen bevonden, waardoor het een welvarend koninkrijk was. Tussen 170 v.Chr. en 314 n.Chr. waren er een aantal koninginnen aan de macht. Door de handel hadden ze veel Egyptische invloeden, zo vereerden ze veelal dezelfde goden. Maar ze bouwden ook meer dan 200 hoge, slanke piramides, meer dan er in heel Egypte te vinden zijn! Inmiddels is er weinig anders van over als een aantal ruïnes in de woestijn. Het koninkrijk is ten onder gegaan door het uitputten van de bodem en de natuurlijke bronnen.

Duurzaamheid door cowboys

Het is tekenend voor vele welvarende culturen uit de menselijke geschiedenis. Een cultuur komt op, floreert ten koste van de natuurlijke hulpbronnen en verwordt na honderden jaren tot een woestijn. Het uitputten van de aarde is dus niet iets van de laatste tijd. Het enige verschil is dat er vroeger een paar van dit soort relatief kleine koninkrijken waren, die verwoestijnd zijn. Maar omdat we daar al die tijd mee doorgegaan zijn, is inmiddels een derde van de wereld verzand. Door een langzaam steeds verder verschralende bodem. Ik werd hierop gewezen door de documentaire ‘Kiss the ground’, een soort ‘The Biggest Little Farm’ op globaal niveau, ingesproken door Woody Harrelson. Een hoog antropoceen of Amerikaans gehalte dus, maar even goed is het leerzaam. Het laat bijvoorbeeld zien hoe de concentratie CO2 in de lucht door het jaar heen varieert, wat de impact van landbouw daarop is en hoe droogte droogte versterkt.

Nudge

Een aantal strijdvaardige Amerikaanse boeren proberen bottom-up te realiseren wat de regering na laat te doen. Verschraling van de aarde tegen gaan, door regeneratie, biodiversiteit en vooral ook onderwijs. Velen missen de kennis om in te zien wat er mis gaat en daarmee het vertrouwen dat het anders kan. De film was dan ook één van de tips die naar voren kwam tijdens de eerste webinar ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van Nudge. De Nederlandse organisatie die zich inzet voor duurzame initiatieven van individuen en bedrijven. Ze brengen kennis aan de man en mensen met wensen voor verduurzaming en goede ideeën bij elkaar. Zo zetten ze de Nederlandse maatschappij ook van onder af in beweging. Met dit verschil, dat de Amerikanen het programma in verband brengen met stewardship (rentmeesterschap) en refereren naar het paradijs, waarvoor in het Nederlandse programma geen ruimte is.