Eindelijk had ik weer eens zo’n boek, waarbij ik bladzij aan bladzij zat te knikken als een maf dashboard poppetje. ‘Een Robuuste Kerk, De christelijke gemeente in een postchristelijke samenleving’ is een verzameling, in het Nederlands vertaalde, werken van Stanley Hauerwas. Het bevat veel rake opmerkingen en uitgewerkte ideeën waar je zelf nog niet op gekomen was. Een robuuste kerk, dat is iets waar we nu wel behoefte aan hebben. Wat is een kerk als die maanden lang bijna helemaal leeg is? Wat blijft nog over van de gemeente, als je elkaar al die tijd niet ziet? Dingen waar inmiddels velen het hoofd over breken. In de ene gemeente zijn de gereserveerde plekken binnen no time uitgedeeld, bij de ander moet er aardig wat gehengeld worden naar voldoende gemeenteleden. Is dat uit angst of gemakzucht?

Geduld als cruciale deugd

Volgens Hauerwas is het belangrijk dat we ons verbinden met een groter verhaal. Om zo ons karakter te vormen, gewoonten te trainen en onze positie ten opzicht van elkaar te bepalen. Dit idee is strijdig met wat leeft in onze cultuur, waar we ons juist ontwikkelen los van elkaar. Iets wat momenteel weer heel actueel is, nu we zelfs los van onze geschiedenis verder willen. ‘Onze’ geschiedenis van macht en rijkdom is immers ten koste gegaan van de voorouders van velen die nu onze geschiedenis delen. Welk verhaal kan je dan nog vertellen, hoe vind je balans? Geduld is daarom een van de cruciale deugden, voor wie in een wereld vol geweld willen leven als vreedzame mensen. Alleen dan kunnen we hoop houden op een betere wereld. Want zoals we om ons heen kunnen zien verandert hoop zonder geduld in fanatisme of cynisme.

Vrede stichten

Waarmee ik overigens niet wil zeggen dat velen die nu in beweging komen geen geduld hebben. Ook ik erger me aan het opeisen van ‘onze’ eenzijdige vaderlandse geschiedenis en misbruikt recht van meningsuiting. En het neokapitalisme waar we ons in het Westen nog altijd schuldig aan maken. Wie me een beetje kent, begrijpt dat ik dit boek sowieso aangeraden heb gekregen met het oog op inzicht in de deugdzaamheid van geduld. Wat overigens niet wil zeggen dat Hauerwas ons aanmoedigt om geduldig te gaan zitten wachten op beter tijden. Het gaat er volgens hem ook om dat we conflicten aan het licht brengen en oprechte vrede zoeken. Wat we nodig hebben is een vrede op basis van de lange traditie van het omgaan met verschillen. Maar de vrede die de wereld kent, is vaak gebouwd op macht en ontstaan door het onrecht uit het verleden te vergeten.

Heiligheid

Steeds wordt de focus verlegd naar ander onrecht dat bestreden moet worden. War on terror, war on drugs en ga zo maar door. Steeds bezig zijn met overleven. Hauerwas brengt hier tegenin dat gelovigen niet zijn geroepen om helden te zijn. We zijn geroepen om heilig te zijn. Heiligheid is daarbij geen individuele prestatie. Het is een houding die een volk op de been houdt dat weigert om zijn leven te laten bepalen door de angst voor en ontkenning van de dood. We geloven dat we door zo te leven anderen een alternatief kunnen laten zien.

Al lezend begrijp je misschien mijn instemmend geknik. Hauerwas presenteert een wezenlijk andere manier van met elkaar omgaan. Wat hij beschrijft klinkt realistisch, zoals de bron waaruit hij put realiteit is. Het bemoedigt om nu het langzaam aan weer kan, aan de slag te gaan. Weer gezamenlijk kerk te zijn, heilig aanwezig in de maatschappij. Er veranderen dingen, dit moet ook kunnen doorzetten!