Meer chocolademakers

Al eerder schreef ik over Tony’s Chocolonely, nadat ik het boek had gelezen ben ik wel gefascineerd door dit bedrijf. Een Nederlands merk, dat niet op winst uit is, maar als doel heeft om slavernij in de cacaohandel uit te bannen. Daarom bezocht ik recent een avond over eerlijke chocolade. Waar onder andere mensen van Fairtrade aanwezig waren.

Mass balance

Tony’s lijkt behoorlijk succesvol, maar tegelijk worden er kritische kanttekeningen gezet. Want hoeveel mensen weten eigenlijk van de misstanden? Het is ze gelukt om zelf kindslaafvrije chocolade te produceren en een aantal boeren in Ghana en Ivoorkust te helpen met zaken als landbouwprojecten en scholing voor kinderen. Maar waar blijft de bewustwording bij de consument en de navolging van andere producenten? Een aantal grote merken onderneemt ook stappen op het gebied van duurzaamheid of fair trade. Maar vaak gaat het dan toch om zogenaamde ‘mass balance’ bonen. Omdat het lastig en duurder is om verschillende soorten bonen gescheiden te transporteren of verwerken, worden bonen van gesubsidieerde boeren op een hoop gegooid met die van boeren die nog met kinderslaven werken. Waardoor de chocolade die bij de klant terecht komt niet slaafvrij is, ondanks het fair trade logo.

Overheid

Hiermee komen we wel bij een van de grootste oorzaken van het probleem, de overheden in landen waar de cacao verbouwd wordt. Door landelijk vaste prijzen vast te stellen voor de bonen, lopen de boeren vele inkomsten mis. Alleen met extra premies kan een boer beloont worden voor duurzame productie. Het grote geld wordt verdiend door de paar multinationals die de bonen van miljoenen boeren naar miljarden consumenten verhandelen. Wanneer de locale overheid zich meer zou bemoeien met de omstandigheden van de boeren en een eerlijke distributie, zouden veel sneller veranderingen kunnen plaatsvinden in de leefomstandigheden van de boeren en kindslaven. De kans dat de overheid werkelijk iets gaat doen is niet zo groot, aangezien zij ook profiteren van het huidige stelsel. Ook de multinationals wassen hun handen in onschuld, zolang de consument geen bezwaar maakt, zien ze geen reden tot verandering. Dus als niemand weet en/ of klaagt over slavernij en een corrupt systeem, voelt een  overheid of producent er niets voor om drastische maatregelen te nemen.

Alternatieven

De vraag is wat we wel kunnen doen. Een alternatief is dat in de landen waar de bonen verbouwd worden, meer waarde wordt toegevoegd door de verwerking en productie van chocolade zelf in de hand te houden. Dat geeft de locale ondernemers meer kans op (eerlijke) inkomsten, dan ze nu hebben door middel van het aanleveren van alleen de grondstoffen. Dit idee wordt bijvoorbeeld door de mannen van Chocolatemakers in Peru opgebouwd. Net zoals bij Tony’s probeert deze organisatie op die manier van onderaf de maatschappij te hervormen.

Dan was er de voorgestelde ‘Wet zorgplicht kinderarbeid’ die er in Nederland voor moest zorgen dat bedrijven goed naar de herkomst van hun producten zouden kijken en op het matje geroepen werden wanneer er kinderarbeid aan hun producten ten grondslag lag. Dit blijkt nogal lastig om als eenling op een internationale markt door te zetten, omdat Nederlandse ondernemers dan gestraft worden voor internationale praktijken waar ze vrijwel geen invloed op hebben. De wet kwam dus niet door de Eerste Kamer. Wil je het groot aanpakken, dan moet je dus met meerdere landen tegelijk een vuist maken en dat blijkt altijd weer lastig.

Het lijkt erop dat we tot de tijd dat internationale overheden de ernst van de problematiek voldoende (willen) inzien, alleen met kleinere initiatieven het genoegen moeten nemen. Weet wat je eet. Op zoek naar Tony’s voor koffie, suiker en bananen.

Geef een reactie