Kennis versus zingeving

Ooit was er een tijd waarin het aantal boeken, theorieën en wetenschappen nog zodanig beperkt was, dat een mens in zijn leven wel van het merendeel op de hoogte kon zijn. Daarbij was theologie een standaard onderdeel, waarmee het zo ongeveer allemaal begon. Met het explosief groeien van de kennis en wetenschapsbeoefening, is dat niet langer mogelijk. Je bent enigszins op de hoogte van een aantal dingen die je het meest interesseren. En sommigen zijn volledig ingewijd in een sub-specialistisch onderdeel van een onderwerp. Hierdoor wordt het lastig om verschillende theorieën te combineren en op elkaar af te stemmen. Dit speelt zeker wanneer het aan komt op ideeën waarvan je vermoed dat ze je levensvisie zullen aantasten.

Evolutietheorie

Een voorbeeld hiervan is de evolutietheorie. Toen Charles Darwin zijn ontdekkingen combineerde en niets anders kon dan concluderen dat verschillende soorten dieren aan elkaar verwant zijn, veroorzaakte dat voor hem een enorme worsteling in zijn persoonlijk geloof en een strijd in zijn omgeving. Zoals sterk verfilmd in Creation, die in 2009 uitkwam. De evolutietheorie geeft een heel andere verklaring voor het ontwikkelen van leven en het ontstaan van de mens, dan de bijbel doet. Sindsdien hebben velen na hem hun hersens hierover laten kraken. Wanneer je de bijbel voor waar wilt aannemen, hoe verhoudt die zich dan tot wetenschappelijke kennis? Wordt de bijbel dan als een van de vele boeken voor levensoriëntatie en de evolutietheorie de ultieme waarheid. Of kies je voor een letterlijke lezing van de bijbel en houdt je volledig afzijdig van enige wetenschap? Zo zwart-wit hoeft het, zoals zo vaak, niet te zijn.

Kennis versus zingeving

Je kunt de bijbel niet lezen als een geschiedenisboek of de ultieme uitleg van alles, omdat het zo niet bedoeld is. Het is een weerslag van hoe God door de eeuwen heen mensen heeft aangesproken. Het is opgebouwd uit verschillende genres zoals historische boeken, poëzie en brieven, op een manier waarop het bijna tweeduizend jaar geleden gebruikelijk was. Inmiddels kijken we anders tegen deze manier van schrijven aan, maar dat maakt de waarde ervan niet minder. Zolang je in je achterhoofd houdt dat het een document uit die tijd is en je ook probeert te verdiepen in de context en ontstaansgeschiedenis. Dan blijft het een rijke bron van kennis over God en de intrinsieke waarde van ons bestaan. Waarbij de wetenschap een heel ander vak is en ons helpt dingen te weten en te ontwikkelen, maar nooit zal ingaan op de vragen over de waarde of het doel van het leven.

Voortschrijdend inzicht

Hierdoor kan wetenschap ervoor zorgen dat je ideeën over gezonde voeding of het klimaat na verloop van tijd moet bijstellen. Maar hoef je niet bij iedere wetenschappelijke ontdekking in een geloofscrisis te raken, omdat het over totaal andere dingen gaat. Wat niet betekent dat geloven een statisch proces is, want je moet je steeds verhouden tot de ontdekkingen die wel raakvlakken hebben met de bijbel. Het is dus begrijpelijk dat de evolutietheorie voor Darwin en velen met hem, de nodige vragen met betrekking tot het geloof opriep. Met name in zijn tijd ging men nog veel meer uit van een letterlijke lezing van de bijbel en werd God ingepast als verklaring voor processen die men niet begreep. Inmiddels weten we zoveel meer over geschiedschrijving, bronnen en religie, dat we niet alleen de ontwikkeling van de aarde, maar ook het ontstaan van het christendom beter kunnen duiden.

En de aarde bracht voort

Een boek wat hier mooi inzicht in geeft , is ‘En de aarde bracht voort’ van Gijsbert van den Brink. Een lijvig boek dat ingaat op de consequenties die de evolutietheorie heeft voor het doordenken van het geloof. Daarbij gaat het niet (alleen) over de vraag van het ontstaan van soorten, maar wordt ingegaan op allerlei bijbehorende theologische thema’s. Zoals de vraag naar het lijden, omdat zoveel dier(soort)en en mensen moeten sterven in de voortgaande evolutie. Of hoe zich de gemeenschappelijke afstamming verhoudt tot de theologische antropologie en waar dan het verbond tussen God en mensen komt kijken? Door deze thema’s meer vanuit de dialoog met de verschillende aspecten van de evolutietheorie te belichten, vallen andere details op en kan het je geloof zelfs verrijken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *