Geschiedenis van de Joden, Erbij horen

Met wat vertraging is in december 2017 ‘De geschiedenis van de Joden, Deel 2: Erbij horen, 1492 – 1900’ van Simon Schama uitgekomen. In het dankwoord las ik dat het ooit de bedoeling was om de Joodse geschiedenis in één boek uit te geven. Nu is de auteur in heel veel dingen geslaagd wat dit boek betreft, maar niet in dit idee. Zijn nieuwste boek is deel twee van wat uiteindelijk een trilogie moet worden. En zelfs dan zijn het hele uitgebreide boeken, deel 1 telt 504 pagina’s en deel 2 zelfs 827. Dat je jezelf vooraf afvraagt hoe je er ooit doorheen gaat komen. Die vraag ben je wel snel vergeten wanneer je eenmaal begint, want het is wederom een mooi vormgegeven, vlot geschreven geschiedenisles. Kriskras over de wereld maakt de lezer een reis door de tijd.

Mokum

Deel 1, ‘De woorden vinden’  gaat vooral over de beginperiode. Het ontstaan van het volk, het vestigen in een land, het bouwen van de tempel, de verwoesting, de diaspora en de onophoudelijke vervolgingen. Vanaf het begin staan ze bekend als het volk van het boek, dit is wat hen verbind hoe verstrooid ze ook over de wereld leven. Deel 2 laat zien dat het verschillende groepen Joden op plaatsen in de wereld is gelukt om echt deel te nemen aan de samenleving. Nooit helemaal zonder onderscheid of restricties, maar in ieder geval een waardig en florerend bestaan op te bouwen. Zoals in Nederland rond 1600. De naam ‘Mokum’ stamt uit die tijd. Het staat voor ‘Hamakom’ ofwel de plaats, een term om Amsterdam mee aan te duiden. Een plek waar men veilig was, waar zelfs de prins van Oranje eens naar de synagoge kwam. We zien dit ook terug in merken en bedrijven die ze opgericht hebben en tot op de dag van vandaag bestaan.

Hatikvah

Toch blijft het vooral een tijd van steeds verder gaande vervolging en verspreiding. Een ander kenmerk van het Joodse volk is dan ook de hoop. Van tijd tot tijd treden zelfverklaarde messiassen op, die volgelingen verzamelen om samen naar Sion te trekken en zich daar te vestigen. Overal werd naar de verloren stammen gezocht, om het hele volk bij elkaar te brengen. Om zo weer als volk in een eigen land te kunnen wonen en niet langer afhankelijk te moeten zijn van de grillen van een overheerser die je nooit helemaal zal erkennen, omdat je naast staatsburger ook altijd Jood zult zijn, ongeacht hoeveel je assimileert.

Geef een reactie