En dan is er koffie

Drie maanden geleden kwam ik tot de ontdekking dat er nog kindslaven werken op cacaoplantages. Dankzij doortastend onderzoekswerk van een paar journalisten, hebben we hier nu meer inzicht in dan voorheen. Aangezien chocolade toch een beetje een luxe product is, maakt deze informatie de keuzes die je hebt overzichtelijker. Wanneer je verbolgen bent over de omstandigheden waaronder dit product verkregen wordt, eet je er gewoon niet meer van. Of je gaat op zoek naar een echt eerlijke (dat wil zeggen slaafvrije) variant en eet niets anders meer. Dat geeft je meteen de kans om bij ieder chocolaatje wat je vriendelijk afwijst, je inzicht te delen of de gastheer- of vrouw een eerlijke variant cadeau te doen.

Bittere waarheid

Uit het boek dat gepubliceerd is over deze zoektocht naar echt eerlijke chocolade, bleek onder andere dat de kinderen worden rond gesjouwd tussen de verschillende plantages. Ze werken niet perse alleen in de chocolade, maar ook op koffie- en suikerrietplantages. Het is erg lastig om hier verder specifieke informatie over te vinden. Dat was precies waar de heren van de Keuringsdienst van Waarde ook tegenaan liepen. Weinig informatie. De boeren ver weggestopt in de jungle en de multinationals midden in de maatschappij met de tanden op elkaar. Misschien kan je het de grote merken ook niet al te kwalijk nemen. Ze komen veelal uit een land waar lastige berichten, die verantwoorde keuzes vereisen, worden afgedaan als nep nieuws. Je hoort het hem al zeggen: “It’s all fake news, when you go into that jungle, you’ll find their villas well hidden.”. De consument zou niet om eerlijke handel geven en alleen goedkope producten willen, dus men gaat niet investeren in de boeren.

Achterhaald

Op de meeste verpakkingen en websites van bekende koffiemerken staat ook geen informatie over de condities waaronder de koffiebonen geplukt zijn. Hooguit over spaarpunten en het heerlijke, huiselijke imago. Alsof de koffiereuzen zich niet willen branden aan de herkomst van hun bonen. Het is bizar dat een bedrijf anno 2018 zijn website vooral gebruikt om aandacht te trekken voor spaaracties. Bovendien was de puntentelling 265 jaar geleden misschien interessant, maar het is toch geen aanbieding te noemen wanneer je voor iedere 200 punten 1 euro korting krijgt. (Dat is omgerekend dus zo’n 2% korting op je sowieso te dure koffie.) Dat ze hun klanten voor de gek houden is nog tot daar aan toe. Maar wanneer bekend is dat het product dat je verkoopt onder slechte condities wordt geteeld en geoogst en je doet daar willens en wetens niets aan, dan houd je de koloniale wortels wel flink in stand.

Aanhoudende VOC mentaliteit

Als beschaamde Hollander kan je misschien over de slavernij zeggen dat we in het verleden niet beter wisten. Dat het de mores was om zo te werk te gaan. Maar het kan niet zo zijn dat je nu nog steeds je kop in het zand steekt, als het over het erkennen van sociale wantoestanden in verleden of heden gaat. Zo werd ik getroffen door de documentaire ‘Drie vrouwen’. Het toont hoe de dames strijden voor erkenning van het slavernijverleden. Onder andere is te zien hoe dr. mr. Kambel, een nazaat van een tot slaaf gemaakte, een nieuw naambord voor park Rusthoff laat maken. Dit gemeentepark was eerder het buitenverblijf van de familie Charbon en mede gefinancierd door de opbrengsten van hun koffieplantage Crappahoek. Op deze plantage werkte onder andere familie van mevrouw Kambel. Zij heeft samen met een nazaat van de familie Charbon onderzoek gedaan naar hun gedeelde verleden. Mevrouw Kambel wilde het bord in het park overhandigen in bijzijn van meneer Charbon, maar hij was niet aanwezig bij de plechtigheid.

Ommekeer

Nu gaat het er natuurlijk niet om de familie Egberts of Charbon postuum verwijten te maken. Belangrijk is dat we ons allemaal realiseren dat je elke dag een kans hebt om een andere keuze te maken. Of je nu een grote schakel in de keten van cacao of koffie handel bent of een kleine consument. De ellende van een ander erkennen. En wanneer het een verjaarde zaak is, in ieder geval respect tonen voor wat er nog aan genoegdoening gedaan kan worden. Of wanneer het een actuele misstand is, alle mogelijkheden aangrijpen om verandering in gang te zetten. Maar wat moet je dan, want voor velen van ons is koffie toch een soort eerste levensbehoefte, Nederlanders zijn echte grootverbruikers. Des te meer zaak om hier werk van te maken zou je denken.

Eenzame koffie’s

Als consument heb je dan een aantal keuzemogelijkheden. Er is Fairtrade of UTZ gecertificeerde koffie, al betreft het dan mass balance bonen, waar hoogstwaarschijnlijk ook oogst bij zit waar slavenarbeid bij betrokken is. Verder zijn er verschillende supermarkten die contracten afsluiten met locale boeren en op die manier proberen iets aan de werk- en leefomstandigheden te doen. Zoals de biologische, Fairtrade Markus koffie van Aldi. Of biologische, Fairtrade en klimaatneutrale koffie van Jumbo. En zoals bij de chocolade is er ook voor de koffie een clubje Nederlanders dat werd geraakt door de situatie van de boeren en de oneerlijke handel. Die eveneens proberen op een hippe en treffende manier hun boodschap aan de man te brengen: Moyee coffee. Het enige nadeel is wat mij betreft dat je er een abonnement voor moet afsluiten.  Ergens is dat wel te begrijpen, zij zijn met hun jonge onderneming verzekerd van inkomen. Bovendien, als we toch zoveel verbruiken, ben je er met abonnement in ieder geval zeker van dat je nooit misgrijpt.

Geef een reactie